Taal · Langue · Language
Basis CCTV Opleiding · Hoofdstuk 06

Soorten
bewakingscamera's.

Dome, turret, bullet, box, PTZ of fisheye? Ze maken allemaal videobeelden, maar hun vorm, montage en toepassing zijn verschillend.

Een professionele camerakeuze begint niet met: “Welke camera ziet er het mooist uit?” Je vertrekt vanuit wat je wilt zien, waar je de camera monteert en welke eigenschappen de situatie vereist.

CAMERA // FORM FACTOR
Witte dome bewakingscamera gemonteerd aan een plafond
De vorm vertelt iets over de montage en toepassing DOME // CCTV
Na dit hoofdstuk

Je herkent een camera vóór je het typenummer leest.

De behuizing alleen zegt niet alles over de technische mogelijkheden, maar geeft wel belangrijke aanwijzingen over montage en toepassing.

01

Vorm herkennen

Je herkent dome, turret, bullet, box en PTZ.

02

Toepassing begrijpen

Je weet waarom dezelfde cameravorm niet overal de beste keuze is.

03

360° herkennen

Je begrijpt het principe van een fisheye-camera.

04

Camera kiezen

Je leert denken vanuit situatie, beeld en functie.

Eerst één belangrijk principe

De vorm is niet
hetzelfde als de functie.

Een dome- en bulletcamera kunnen bijvoorbeeld dezelfde resolutie, sensor, AI-functies of lensmogelijkheden hebben.

De vorm van de behuizing vertelt vooral iets over hoe de camera is gebouwd, gemonteerd en in de omgeving wordt gebruikt.

Kijk daarom nooit alleen naar de buitenkant. De uiteindelijke keuze wordt ook bepaald door lens, resolutie, nachtzicht, IP/IK-classificatie, AI en montagepositie.

Camera family // Overview

Zes vormen die je
moet herkennen.

DOME

Dome

Compacte camera met een koepelvormige beschermkap.

Vaak gebruikt binnen, maar er bestaan ook robuuste uitvoeringen voor buitengebruik.

Compact Discreet Plafond / wand
TURRET

Turret

Ook wel eyeball-camera genoemd. De cameramodule ligt zichtbaar in een verstelbare behuizing.

Populair door de eenvoudige positionering en compacte bouwvorm.

Eyeball Verstelbaar Veel gebruikt
BULLET

Bullet

Langwerpige, duidelijk zichtbare camera. De kijkrichting is meestal onmiddellijk herkenbaar.

Wordt veel toegepast aan gevels en buitenlocaties.

Zichtbaar Buiten Duidelijke richting
BOX

Boxcamera

Klassieke camerabehuizing waarbij camera, lens en eventuele behuizing modulair kunnen worden opgebouwd.

Interessant voor toepassingen waar specifieke lenzen of behuizingen nodig zijn.

Modulair Lenskeuze Specialistisch
PTZ

PTZ

Pan, Tilt & Zoom. De camera kan bewegen en afhankelijk van het model optisch inzoomen.

Geschikt wanneer een operator of automatisch programma verschillende zones actief moet bekijken.

Pan Tilt Zoom
360°

Fisheye

Gebruikt een extreem brede lens om een zeer groot gebied vanuit één positie te registreren.

Software kan het ronde fisheye-beeld digitaal corrigeren en opdelen.

Panoramisch 180° / 360° Dewarping
Camera model atlas // Foto-overzichtAtlas des caméras // Vue photoCamera model atlas // Photo overview

Herken 10 camera-oplossingen in één oogopslag.Reconnaissez 10 solutions caméra en un coup d’œil.Recognize 10 camera solutions at a glance.

Een installateur moet niet alleen namen kennen, maar een cameratype visueel kunnen herkennen. Dit foto-overzicht combineert de klassieke behuizingsvormen met belangrijke professionele cameratechnologieën.Un installateur ne doit pas seulement connaître les noms, mais aussi reconnaître visuellement un type de caméra. Cette vue photo combine les formes de boîtier classiques avec des technologies caméra professionnelles importantes.An installer should not only know the names, but be able to recognize a camera type visually. This photo overview combines classic housing forms with important professional camera technologies.

Vorm / behuizingForme / boîtierForm / housing ArchitectuurArchitectureArchitecture BeeldtechnologieTechnologie d’imageImaging technology
i

CCTV-specialist: dome, turret, bullet, box, PTZ, fisheye en miniature beschrijven vooral een cameravorm. Multisensor beschrijft de opbouw met meerdere beeldmodules. IR en thermisch beschrijven beeld- of detectietechnologie en kunnen dus in verschillende behuizingsvormen voorkomen.Spécialiste CCTV : dome, turret, bullet, box, PTZ, fisheye et miniature décrivent surtout une forme de caméra. Multicapteur décrit une architecture avec plusieurs modules d’image. IR et thermique décrivent une technologie d’image ou de détection et peuvent donc exister dans plusieurs formes de boîtier.CCTV specialist note: dome, turret, bullet, box, PTZ, fisheye and miniature mainly describe a camera form. Multisensor describes an architecture with multiple imaging modules. IR and thermal describe imaging or detection technology and can therefore appear in different housing forms.

CAMERAVORMFORMEFORM FACTOR 01

DomeDomeDome

Koepelvormige behuizing met de lens achter of onder een beschermkap. Compact en discreet; robuuste IK-uitvoeringen zijn populair in vandalismegevoelige zones.Boîtier en forme de dôme avec l’objectif derrière ou sous un capot de protection. Compacte et discrète ; les versions IK renforcées sont appréciées dans les zones exposées au vandalisme.Dome-shaped housing with the lens behind or under a protective cover. Compact and discreet; robust IK-rated versions are popular in vandal-prone areas.

INSTALLATEURSTIPCONSEIL INSTALLATEURINSTALLER TIP Let op reflecties of vuil op de domekap bij IR.Attention aux reflets IR et à la saleté sur le dôme.Watch for IR reflections or dirt on the dome cover.
BeeldbronSource imageImage source Pexels · David Yu · free to use
CAMERAVORMFORMEFORM FACTOR 02

Turret / EyeballTurret / EyeballTurret / Eyeball

De cameramodule ligt zichtbaar in een verstelbare “oogbal”. Ze is snel te richten en heeft geen transparante domekap vóór de lens.Le module caméra reste visible dans un « œil » orientable. Elle se règle rapidement et ne possède pas de dôme transparent devant l’objectif.The camera module sits visibly in an adjustable “eyeball”. It is quick to aim and has no transparent dome cover in front of the lens.

INSTALLATEURSTIPCONSEIL INSTALLATEURINSTALLER TIP Vaak een sterke keuze voor geïntegreerde IR door minder interne reflectie.Souvent un bon choix avec IR intégré grâce à moins de réflexions internes.Often a strong choice with integrated IR because there are fewer internal reflections.
BeeldbronSource imageImage source Pixabay · WebTechExperts · Pixabay Content License
CAMERAVORMFORMEFORM FACTOR 03

BulletBulletBullet

Langwerpige, goed zichtbare behuizing met een duidelijke kijkrichting. Typisch aan gevels, palen en buitenterreinen.Boîtier allongé et très visible avec une direction de prise de vue claire. Typique sur les façades, poteaux et sites extérieurs.Elongated, highly visible housing with a clear viewing direction. Typical on façades, poles and outdoor sites.

INSTALLATEURSTIPCONSEIL INSTALLATEURINSTALLER TIP Biedt vaak ruimte voor varifocale optiek en IR met groter bereik.Offre souvent de la place pour une optique varifocale et un IR longue portée.Often provides room for varifocal optics and longer-range IR.
BeeldbronSource imageImage source Pexels · Scott Webb · free to use
CAMERAVORMFORMEFORM FACTOR 04

BoxcameraCaméra boxBox camera

Modulaire camerabody waarbij lens en eventuele buitenbehuizing afzonderlijk gekozen kunnen worden. Interessant voor specialistische optiek.Corps de caméra modulaire où l’objectif et l’éventuel caisson extérieur peuvent être choisis séparément. Intéressant pour les optiques spécialisées.Modular camera body where the lens and any outdoor enclosure can be selected separately. Useful for specialist optics.

INSTALLATEURSTIPCONSEIL INSTALLATEURINSTALLER TIP Sterk wanneer lenskeuze belangrijker is dan een compacte alles-in-één-behuizing.Pertinente lorsque le choix de l’objectif prime sur un boîtier compact tout-en-un.Strong when lens choice matters more than a compact all-in-one housing.
BeeldbronSource imageImage source Pixabay · ElasticComputeFarm · Pixabay Content License
CAMERAVORMFORMEFORM FACTOR 05

PTZ Speed DomePTZ Speed DomePTZ Speed Dome

Gemotoriseerde Pan, Tilt & Zoom. Geschikt voor presets, tours, operatorbediening en — afhankelijk van het model — auto-tracking.Pan, Tilt & Zoom motorisés. Adaptée aux presets, tours, commandes opérateur et — selon le modèle — à l’auto-tracking.Motorized Pan, Tilt & Zoom. Suitable for presets, tours, operator control and — depending on the model — auto-tracking.

INSTALLATEURSTIPCONSEIL INSTALLATEURINSTALLER TIP Een PTZ kijkt op één moment maar in één richting; combineer zo nodig met vaste camera’s.Une PTZ ne regarde qu’une direction à la fois ; complétez-la si nécessaire par des caméras fixes.A PTZ looks in only one direction at a time; combine it with fixed cameras when needed.
BeeldbronSource imageImage source Wikimedia Commons · Marcoswiki1982 · CC BY-SA 4.0
CAMERAVORMFORMEFORM FACTOR 06

360° FisheyeFisheye 360°360° Fisheye

Extreem brede lens voor 180° of 360° overzicht. Dewarping zet het ronde beeld om naar bruikbare virtuele camerastandpunten.Objectif extrêmement grand-angle pour une vue à 180° ou 360°. Le dewarping transforme l’image circulaire en vues virtuelles exploitables.Extremely wide lens for 180° or 360° coverage. Dewarping converts the circular image into usable virtual camera views.

INSTALLATEURSTIPCONSEIL INSTALLATEURINSTALLER TIP Groot overzicht betekent niet automatisch hoge pixeldichtheid op elk detail.Une vue très large ne signifie pas automatiquement une forte densité de pixels sur chaque détail.A very wide overview does not automatically mean high pixel density on every detail.
BeeldbronSource imageImage source Wikimedia Commons · Myotus · CC BY-SA 4.0
CAMERAVORMFORMEFORM FACTOR 07

Miniature / CovertMiniature / CovertMiniature / Covert

Zeer kleine cameramodule of pinhole-oplossing voor discrete integratie. In professionele CCTV bestaat dit ook als modulecamera of verborgen lensopstelling.Très petit module caméra ou solution pinhole pour une intégration discrète. En CCTV professionnel, on trouve aussi des modules ou objectifs dissimulés.Very small camera module or pinhole solution for discreet integration. Professional CCTV also uses module cameras and concealed-lens setups.

INSTALLATEURSTIPCONSEIL INSTALLATEURINSTALLER TIP Discreet betekent niet “vrij te gebruiken”: privacy- en camerawetgeving blijft bepalend.Discrète ne signifie pas « libre d’utilisation » : la vie privée et la législation caméra restent déterminantes.Discreet does not mean “free to use”: privacy and camera legislation still apply.
BeeldbronSource imageImage source Wikimedia Commons · Spy Camera Pen · CC BY-SA 4.0
ARCHITECTUURARCHITECTUREARCHITECTURE 08

MultisensorMulticapteurMultisensor

Meerdere beeldsensoren of cameramodules in één behuizing. Hiermee kun je meerdere richtingen tegelijk bewaken vanaf één montagepunt.Plusieurs capteurs ou modules caméra dans un seul boîtier. Ils permettent de surveiller simultanément plusieurs directions depuis un seul point de montage.Multiple image sensors or camera modules in one housing. This allows simultaneous coverage of several directions from a single mounting point.

INSTALLATEURSTIPCONSEIL INSTALLATEURINSTALLER TIP Let op aantal streams, resolutie per sensor, bandbreedte en licenties in het VMS/NVR.Vérifiez le nombre de flux, la résolution par capteur, la bande passante et les licences VMS/NVR.Check stream count, resolution per sensor, bandwidth and VMS/NVR licensing.
BeeldbronSource imageImage source Wikimedia Commons · agingi · CC BY-SA 4.0
TECHNOLOGIETECHNOLOGIETECHNOLOGY 09

IR / NachtzichtIR / Vision nocturneIR / Night vision

IR is geen cameravorm maar een nachtzichttechniek. Ingebouwde of externe infraroodverlichting maakt zwart-witbeeld mogelijk wanneer zichtbaar licht ontbreekt.L’IR n’est pas une forme de caméra mais une technologie de vision nocturne. Un éclairage infrarouge intégré ou externe permet une image noir et blanc sans lumière visible.IR is not a camera form but a night-vision technology. Built-in or external infrared illumination enables monochrome imaging when visible light is absent.

INSTALLATEURSTIPCONSEIL INSTALLATEURINSTALLER TIP Controleer IR-bereik, reflectie op muren/spinnenwebben en overbelichting dichtbij de camera.Contrôlez la portée IR, les réflexions sur murs/toiles d’araignée et la surexposition près de la caméra.Check IR range, reflections from walls/spider webs and overexposure close to the camera.
BeeldbronSource imageImage source Wikimedia Commons · Txopi · public domain
TECHNOLOGIETECHNOLOGIETECHNOLOGY 10

ThermischThermiqueThermal

Detecteert warmtestraling in plaats van gewoon zichtbaar licht. Zeer sterk voor detectie bij duisternis, mist of complexe perimeteromstandigheden.Détecte le rayonnement thermique plutôt que la lumière visible. Très efficace pour la détection dans l’obscurité, le brouillard ou les périmètres complexes.Detects thermal radiation instead of ordinary visible light. Very strong for detection in darkness, fog or complex perimeter conditions.

INSTALLATEURSTIPCONSEIL INSTALLATEURINSTALLER TIP Thermisch beeld is uitstekend voor detectie, maar is niet hetzelfde als zichtbaar detail voor identificatie.L’image thermique est excellente pour la détection, mais n’équivaut pas au détail visible nécessaire à l’identification.Thermal imagery is excellent for detection but is not the same as visible detail for identification.
BeeldbronSource imageImage source Wikimedia Commons · Krzysztof Popławski · CC BY 4.0
Over de beeldenÀ propos des imagesAbout the images

De foto’s komen van Pexels, Pixabay en Wikimedia Commons. De bron en licentie/gebruiksaanduiding staan bij elke kaart. Ze dienen als visuele referentie: exacte vorm, lens, IR-opbouw en functies verschillen per fabrikant en model.Les photos proviennent de Pexels, Pixabay et Wikimedia Commons. La source et la licence/indication d’utilisation figurent sur chaque carte. Elles servent de référence visuelle : la forme exacte, l’objectif, la configuration IR et les fonctions varient selon le fabricant et le modèle.The photos come from Pexels, Pixabay and Wikimedia Commons. The source and license/use indication are shown on each card. They are visual references: exact shape, lens, IR layout and functions vary by manufacturer and model.

Dome CCTV-camera gemonteerd aan plafond
Domecamera Compacte cameravorm met beschermende koepel.
Camera type // Dome

Compact en
minder opvallend.

De domecamera dankt zijn naam aan de koepelvormige behuizing.

De cameramodule bevindt zich achter of onder de domekap. Daardoor kan de kijkrichting minder duidelijk zichtbaar zijn dan bij een klassieke bulletcamera.

Domecamera's bestaan in zeer uiteenlopende uitvoeringen: vaste lens, varifocale lens, binnen, buiten, met of zonder IR, en met verschillende beschermingsklassen.

Niet verwarren: “dome” zegt iets over de cameravorm. Het zegt op zichzelf niets over resolutie, netwerkprotocol, AI of beeldkwaliteit.
Dome versus turret

Ze lijken op elkaar.
Maar zijn niet hetzelfde.

DOME

Lens achter een kap

Bij een klassieke domecamera bevindt de lens zich achter een transparante koepel of beschermkap.

Compact uiterlijk
Beschermde cameramodule
Kijkrichting minder opvallend
Kap moet schoon blijven
TURRET

Open eyeball-constructie

Bij een turretcamera zit de camera als een verstelbare “oogbal” in de basis.

Eenvoudig richten
Geen koepel vóór de lens
Compact ontwerp
Populair binnen en buiten
Twee bullet CCTV-camera's aan een buitenmuur
Camera type // Bullet

Zichtbaar.
Gericht. Duidelijk.

Een bulletcamera heeft een langwerpige behuizing en een duidelijk herkenbare kijkrichting.

De vorm maakt ze geschikt voor montage aan gevels, palen en andere buitenconstructies.

Omdat ze duidelijk zichtbaar zijn, kunnen bulletcamera's daarnaast ook een visueel afschrikkend effect hebben.

Praktisch: let bij buitenmontage niet alleen op de cameravorm, maar ook op de juiste IP-beschermingsgraad, montagebeugel en kabelafwerking.
Camera type // Box

De modulaire
cameravorm.

De klassieke boxcamera maakt het mogelijk om camera en lens als afzonderlijke componenten te benaderen.

Dat geeft flexibiliteit wanneer een toepassing een specifieke lens, zeer lange brandpuntsafstand of aparte beschermbehuizing vraagt.

Voor buitenmontage kan een boxcamera in een aparte weerbestendige camerabehuizing worden geplaatst.

Waarom belangrijk? Bij gespecialiseerde projecten is een compacte alles-in-één-camera niet altijd de beste oplossing. Modulariteit kan daar juist een voordeel zijn.
Professionele CCTV-camera in beschermbehuizing aan een buitenmuur
Camera + lens + behuizing Een klassieke modulaire benadering voor gespecialiseerde toepassingen.
Pan // Tilt // Zoom

Een camera die
actief kan kijken.

PTZ staat voor Pan, Tilt en Zoom.

Pan betekent horizontaal bewegen. Tilt betekent verticaal bewegen. Zoom maakt het mogelijk om een onderwerp dichterbij in beeld te halen.

PTZ-camera's kunnen handmatig door een operator worden bestuurd of automatisch werken met presets, tours of andere functies.

Belangrijk: een PTZ ziet op één moment slechts in de richting waarin hij gericht staat. Voor permanente dekking van meerdere richtingen kunnen aanvullende vaste camera's noodzakelijk blijven.
Fisheye // Panoramic

Eén camera.
Bijna alles rondom.

Een fisheye-camera gebruikt een extreem brede lens om vanuit één positie een zeer groot beeldgebied vast te leggen.

Wanneer de camera bijvoorbeeld aan het plafond wordt gemonteerd, kan een 360°-model de volledige omgeving rondom de camera registreren.

Het originele beeld is sterk vervormd. VMS- of camerasoftware kan dit beeld met dewarping omzetten naar meer traditionele camerastandpunten.

Trade-off: een zeer groot beeldgebied betekent dat de beschikbare pixels over dat volledige gebied worden verdeeld. Groot overzicht en detailherkenning zijn dus niet hetzelfde.
Brede dome-achtige surveillancecamera voor panoramische camerabewaking
Brede beeldhoek Interessant wanneer één montagepunt een groot gebied moet overzien.
Overzicht versus detail

Meer zien betekent
niet automatisch meer herkennen.

Een camera met een zeer brede beeldhoek kan een grote ruimte registreren.

Maar wanneer hetzelfde aantal pixels over een veel groter gebied wordt verdeeld, bevat een klein onderwerp minder pixels.

Daarom moet je altijd bepalen wat het doel is: overzicht krijgen, personen herkennen, objecten identificeren of een specifieke zone bewaken.

Vooruitblik: in hoofdstuk 7 bekijken we precies hoe resolutie, lens en beeldhoek samen bepalen wat je uiteindelijk kunt zien.
Special applications

Soms heb je meer nodig
dan een standaardcamera.

Voor bijzondere situaties bestaan gespecialiseerde cameratypes.

THERM

Thermisch

Registreert warmteverschillen in plaats van gewoon zichtbaar licht. Interessant voor detectie in zeer donkere omstandigheden.

ANPR

Nummerplaatcamera

Ontworpen en ingesteld om nummerplaten onder specifieke omstandigheden betrouwbaar te registreren.

DUAL

Dual-sensor

Combineert bijvoorbeeld twee sensoren of verschillende beeldtechnologieën in één camerabehuizing.

EX

Speciale behuizing

Voor industriële of andere bijzondere omgevingen bestaan camera's met speciaal ontworpen behuizingen.

Snel vergelijken

Welke vorm past
bij welke situatie?

Camera Herkenbaar aan Sterk punt Typische toepassing Let op
Dome Koepelvorm Compact en discreet Binnen / buiten Kap en montage
Turret Eyeball-vorm Eenvoudig richten Algemene CCTV Kijkrichting zichtbaar
Bullet Langwerpig Duidelijke kijkrichting Gevel / buiten Montage en vandalisme
Box Rechthoekige body Modulair Specialistische projecten Lens en behuizing apart
PTZ Beweegbare camerakop Pan / tilt / zoom Actief toezicht Kijkt maar één richting tegelijk
Fisheye Zeer brede lens Groot overzicht Open ruimtes Pixelverdeling / vervorming
Denk als een installateur

Kies eerst de taak.
Daarna de camera.

01

Wat moet je zien?

Overzicht, herkenning, identificatie of specifieke detectie?

→
02

Waar monteer je?

Binnen, buiten, plafond, gevel, paal of andere constructie?

→
03

Hoe groot is het gebied?

Smalle doorgang, parking, open hal of volledige perimeter?

→
04

Welke vorm past?

Pas nu kies je dome, turret, bullet, PTZ of een andere oplossing.

Meerdere professionele CCTV-camera's gemonteerd op een hoge paal
Eén locatie // Meerdere oplossingen

Soms is één cameratype
niet voldoende.

Een professionele installatie kan verschillende cameravormen combineren.

Een vaste camera kan continu een toegang bewaken, terwijl een PTZ-camera grotere zones actief volgt. Een fisheye kan tegelijk overzicht leveren in een open ruimte.

De beste camera bestaat niet. Er bestaat wel een camera die beter past bij een specifieke taak.

CCTV Academy // Micro-Learning

Leg ze naast elkaar.
En kijk naar het verschil.

Dome. Turret. Bullet. PTZ. Op een website lijken ze eenvoudig van elkaar te onderscheiden. In de praktijk zitten de interessante verschillen in montage en toepassing.

Tijdens CCTV Micro-Learning kun je verschillende cameravormen zelf bekijken, richten, aansluiten en configureren. Zo leer je sneller herkennen welk type camera bij welke situatie past.

✓ Dome en turret vergelijken
✓ Bulletcamera richten
✓ PTZ handmatig bedienen
✓ Montagepositie beoordelen
✓ Beeldhoek in praktijk vergelijken
Check jezelf

Herken jij
de cameravorm?

VRAAG 01

Wat is het belangrijkste uiterlijke verschil tussen een dome en een turret?

VRAAG 02

Waarom is de kijkrichting van een bulletcamera meestal duidelijk zichtbaar?

VRAAG 03

Waarvoor staan P, T en Z bij een PTZ-camera?

VRAAG 04

Waarom levert een fisheye veel overzicht, maar niet automatisch meer detail?

Samenvatting // Hoofdstuk 06

Dit neem je mee.

Cameravormen zoals dome, turret, bullet, box, PTZ en fisheye zijn ontworpen voor verschillende montage- en gebruikssituaties.

De vorm zegt niet automatisch iets over beeldkwaliteit. Dezelfde resolutie, lens of AI-functies kunnen in verschillende camerabehuizingen voorkomen.

Kies daarom nooit alleen op basis van uiterlijk. Bepaal eerst wat de camera werkelijk moet zien.

Dat brengt ons rechtstreeks bij hoofdstuk 7: resolutie en lenzen. Daar bekijken we hoe pixels, brandpuntsafstand en beeldhoek bepalen wat er uiteindelijk in beeld komt.

© 2026 Wouter Rooseboom / CCTV Academy · Alle rechten voorbehouden.
Soorten bewakingscamera’s