Wat zegt de camerawet?
Een camera technisch correct plaatsen is maar de helft van het werk. De installateur moet ook weten wie het systeem mag installeren, waar de camera naar mag kijken en welke verplichtingen voor de gebruiker gelden.
Voor deze les is de oorspronkelijke cursus aangevuld met actuele officiële informatie
Wetgeving verandert. Daarom is dit hoofdstuk niet uitsluitend gebaseerd op de oorspronkelijke cursus-PDF.
De inhoud is voor deze online les opnieuw gecontroleerd aan de hand van actuele informatie van BeSafe / FOD Binnenlandse Zaken en de Gegevensbeschermingsautoriteit.
Gebruik bij een concreet project altijd de meest recente officiële informatie.
Een camera plaatsen is ook een juridische handeling
Een bewakingscamera verwerkt beelden met als doel personen, goederen of plaatsen te bewaken. Zodra mensen herkenbaar in beeld kunnen komen, raakt camerabewaking rechtstreeks aan de persoonlijke levenssfeer.
Daarom moet je als installateur twee juridische vragen uit elkaar houden:
1. Wie mag het camerasysteem professioneel installeren?
et
2. Hoe mag de klant de bewakingscamera's gebruiken?
Dat zijn twee verschillende zaken.
“De camera hangt op mijn eigen terrein. Dan mag ik toch gewoon filmen wat ik wil?”
Installeren en gebruiken zijn niet hetzelfde
Wie mag voor een klant installeren?
Een particulier mag een alarm- of camerasysteem voor eigen rekening zelf installeren.
Wie beroepsmatig voor anderen diensten aanbiedt op het vlak van conceptie, installatie, onderhoud of herstelling van camerasystemen, moet daarvoor over de vereiste vergunning beschikken.
Hoe mag het systeem gebruikt worden?
De verwerkingsverantwoordelijke moet rekening houden met de Camerawet en, waar relevant, de AVG.
Denk aan: doel, cameragerichting, pictogram, aangifte, register en bewaartermijn.
Maak hier als installateur een belangrijk onderscheid.
De bewoner mag zijn eigen camerasysteem voor eigen rekening zelf installeren.
Maar een elektricien, IT-bedrijf of andere professionele onderneming die voor een klant conceptie, installatie, onderhoud of herstelling van camerasystemen aanbiedt, moet daarvoor volgens de actuele BeSafe-informatie vergund zijn.
“Het is een privéwoning” is dus geen algemene vrijstelling voor een professionele installateur die voor een derde werkt.
Bij Karen lopen privéwoning en zaak door elkaar
Karen woont niet alleen in haar woning. Ze runt er ook haar onderneming.
Een deel is volledig privé, terwijl klanten andere delen van het terrein gebruiken, waaronder haar aparte parking.
Dat maakt haar situatie juridisch interessanter dan een camera die uitsluitend de binnenkant van een woonkamer filmt.
De installateur mag dus niet simpelweg zeggen: “Dit is een woning, dus hier gelden geen verplichtingen.”
Eerst moet duidelijk zijn: wat wordt gefilmd, waarom wordt het gefilmd en welk soort plaats wordt bewaakt?
Alleen de binnenkant van de privéwoning krijgt een bijzondere uitzondering
Voor een natuurlijke persoon die uitsluitend de binnenkant van zijn privéwoning filmt voor persoonlijke en huiselijke doeleinden, voorziet de actuele informatie een uitzondering op een aantal formaliteiten.
Alleen binnen in de privéwoning
Bij persoonlijk en huishoudelijk gebruik geldt volgens BeSafe een uitzondering op onder meer:
camera-aangifte,
intern register,
pictogram.
Dat betekent niet dat heimelijk filmen plots zonder beperkingen toegestaan zou zijn.
Ingang, tuin of buitenomgeving
Filmt de camera de ingang van de woning of de tuin?
Dan geldt die uitzondering volgens BeSafe niet.
In die situatie moet de verantwoordelijke onder meer rekening houden met:
aangifte,
register,
pictogram.
Aangifte, pictogram en register
Meld de bewakingscamera's
Wanneer de aangifteplicht geldt, moet de verwerkingsverantwoordelijke de bewakingscamera's uiterlijk de dag vóór de ingebruikname aangeven bij de politiediensten via het officiële aangiftesysteem.
Wijzigingen aan het camerasysteem moeten eveneens bijgewerkt worden.
De aangifte moet bovendien jaarlijks gevalideerd worden.
Informeer dat er camerabewaking is
De verantwoordelijke moet het voorgeschreven pictogram duidelijk aanbrengen aan de toegang van de bewaakte plaats.
De bedoeling is eenvoudig: mensen moeten weten dat er camerabewaking plaatsvindt.
Heimelijk gebruik van bewakingscamera's is verboden.
Hou beeldverwerkingsactiviteiten bij
Wanneer de verplichting geldt, moet de verwerkingsverantwoordelijke ook een register van de beeldverwerkingsactiviteiten bijhouden.
Dit register mag elektronisch zijn en moet op verzoek ter beschikking gesteld kunnen worden van de bevoegde autoriteiten.
Camerabewaking vraagt meer dan alleen montage
Maak dit onderdeel van de oplevering
Een professionele installateur doet er goed aan de eindklant erop te wijzen dat cameragebruik wettelijke verplichtingen kan meebrengen.
Denk onder meer aan: aangifte, pictogram, register, cameragerichting en bewaartermijn.
De eindklant blijft als verwerkingsverantwoordelijke een eigen verantwoordelijkheid houden voor het gebruik van het systeem.
De Camerawet onderscheidt verschillende soorten plaatsen
Niet-besloten plaats
Denk bijvoorbeeld aan een openbare weg, marktplein of vrij toegankelijk park.
Voor dergelijke plaatsen geldt een ander regime dan voor een woning of winkel.
Besloten, toegankelijk voor publiek
Denk bijvoorbeeld aan: winkel, restaurant, sportzaal of andere plaats bestemd voor gebruik door het publiek.
Besloten, niet toegankelijk voor publiek
Denk bijvoorbeeld aan: familiewoning of een niet-publiek kantoorgebouw.
Ook hier blijft het doel en de concrete camerasituatie belangrijk.
Privéwoning, professionele ruimte én klanten
Karen toont waarom je niet te snel één label op een volledig camerasysteem moet plakken.
Haar gezin gebruikt het private deel van de woning. Haar onderneming gebruikt een professionele werkruimte. En klanten komen op haar parking.
Wanneer één camerasysteem verschillende soorten plaatsen bewaakt, moet de concrete juridische situatie zorgvuldig beoordeeld worden.
De installateur moet daarom niet alleen vragen: “Waar wil je de camera?”
Maar ook: “Wie gebruikt deze plaats en waarvoor worden de beelden gemaakt?”
Richt je camera op wat je zelf moet bewaken
Film niet doelbewust de eigendom van anderen
Bewakingscamera's mogen niet specifiek gericht worden op een plaats waarvoor de verantwoordelijke zelf niet bevoegd is om de beelden te verwerken.
Dat betekent bijvoorbeeld dat een camera rond een woning niet doelgericht de tuin van de buren hoort te filmen.
Ook de openbare weg mag niet zomaar het eigenlijke cameradoel worden.
Indien een klein deel van de openbare weg onvermijdelijk in beeld komt, moet dat volgens de actuele regels tot het strikte minimum beperkt worden.
Film niet méér dan nodig
Wat is het doel?
Bepaal eerst waarom de camera nodig is.
Par exemple: toegang beveiligen, vandalisme tegengaan of goederen bewaken.
Is de camera passend?
Camerabewaking betekent een inmenging in de persoonlijke levenssfeer.
Het gebruik moet daarom in verhouding staan tot het beoogde doel.
Beperk het beeld
Stel de camera zo in dat vooral het gebied wordt opgenomen dat werkelijk bewaakt moet worden.
Meer filmen is juridisch niet automatisch beter.
Bewaar camerabeelden niet onbeperkt
als algemene maximumtermijn
Geen bewijs? Dan is één maand de bovengrens
Volgens de actuele informatie mag de normale bewaartermijn van camerabeelden niet langer zijn dan één maand wanneer de beelden niet kunnen bijdragen aan het bewijzen van een misdrijf, schade of overlast of aan het identificeren van betrokken personen.
Beelden die wél relevant zijn voor dergelijke feiten kunnen langer bewaard worden in functie van dat doel.
Voor sommige wettelijk bepaalde plaatsen met een bijzonder veiligheidsrisico kan een maximumtermijn van drie maanden gelden.
Het gaat er niet noodzakelijk om dat de camera zelf altijd duidelijk zichtbaar moet zijn.
De persoon die de bewaakte plaats betreedt moet wel op de voorgeschreven manier worden geïnformeerd dat er camerabewaking plaatsvindt.
Daarom speelt het wettelijk camerabewakingspictogram zo'n belangrijke rol.
Wanneer werknemers door camerabewaking op de arbeidsplaats worden gefilmd, kunnen naast de privacyregels ook specifieke regels over camerabewaking op het werk relevant zijn.
Voor de privésector verwijst de Gegevensbeschermingsautoriteit onder meer naar cao nr. 68.
Dat is voor Karen relevant zodra haar professionele thuisactiviteit ook werknemers omvat.
Een AI-camera kan naast de Camerawet ook andere regels raken
De oorspronkelijke opleiding waarschuwde al dat nieuwe Europese AI-regels op komst waren.
Die situatie is ondertussen verder geëvolueerd. De Europese AI-verordening is in werking getreden en is sinds 2 augustus 2026 in belangrijke mate van toepassing, met voor bepaalde onderdelen verdere gefaseerde toepassingsdata.
Dat betekent niet dat iedere camera met persoonsdetectie of voertuigdetectie automatisch een verboden of hoogrisico-AI-systeem is.
De concrete AI-functie, het doel, de gebruiker en de toepassingssituatie bepalen welke regels relevant zijn.
De AI-verordening vervangt de Camerawet of AVG bovendien niet. Verschillende regelgevingen kunnen naast elkaar van toepassing zijn.
Technologie verandert sneller dan een camerasysteem
In het begin van deze opleiding was Karen vooral enthousiast over slimme AI-camera's.
Ze wilde detectie, classificatie en zoveel mogelijk automatisering.
Nu ziet ze dat de vraag niet alleen is: “Wat kan de camera technisch?”
Er hoort nog een tweede vraag bij: “Hoe mag ik deze functie in deze situatie gebruiken?”
Dat is een belangrijke les voor iedere professionele CCTV-installateur: technologie, privacy en regelgeving moeten samen bekeken worden.
Vier vragen vóór je de camera definitief monteert
Wat is het doel?
Waarom wordt deze camera geplaatst en welk gebied moet werkelijk bewaakt worden?
Welk type plaats?
Gaat het om een privéruimte, publieksruimte, werkplek of een andere situatie?
Waar kijkt de camera naar?
Film je alleen het noodzakelijke gebied en respecteer je omliggende eigendommen?
Zijn de formaliteiten geregeld?
Controleer indien van toepassing aangifte, pictogram, register en andere verplichtingen.
Maak camerawetgeving onderdeel van je checklist
Technische oplevering
Controleer zoals in de vorige lessen: beeld, kijkhoek, opname, nachtzicht, netwerk en werking.
Maar stop daar niet.
Juridische aandachtspunten
Bespreek met de klant waar zijn verantwoordelijkheid begint.
Denk aan: cameradoel, correcte richting, pictogram, aangifte, register en bewaren van beelden.
Het nachtbeeld werkt.
De opname staat goed.
De app werkt op de smartphone.
Maar de camera kijkt recht in de tuin van de buren, er is geen pictogram en niemand heeft nagedacht over de wettelijke verplichtingen.
Dan is de installatie technisch misschien geslaagd, maar het project is niet professioneel afgewerkt.
Een professionele onderneming die camerasystemen voor derden ontwerpt, installeert, onderhoudt of herstelt, moet daarvoor vergund zijn.
Voor de gebruiker kunnen onder meer gelden: aangifteplicht, pictogramplicht en registerplicht.
De bijzondere uitzondering voor persoonlijk en huishoudelijk gebruik geldt voor een particulier die uitsluitend de binnenkant van zijn privéwoning filmt.
Film je de ingang of tuin, dan gelden die uitzonderingen niet op dezelfde manier.
Richt camera's niet doelbewust op de buren of de openbare weg. Een onvermijdelijk stukje buiten het eigen terrein moet tot het noodzakelijke minimum beperkt blijven.
Camerabeelden worden bovendien niet onbeperkt bewaard.
En ten slotte: bij AI-functies kunnen naast de Camerawet en AVG ook Europese AI-regels relevant worden.